Zomerstop

Zoals elk jaar ligt in het vroege voorjaar het modelbouwwerk stil. De racefiets is van de muur, het bootje gaat het water in en de vakantie wordt voorbereid, de focus ligt buitenshuis. In de dagen rond de 21e maart (en ook de 21e september) schijnt de laagstaande zon rond 18:00 uur recht door het grote kamerraam op de modelbaan. Dat geeft altijd weer aanleiding tot het maken van plaatjes:  

Het standaardplaatje.

Volgende winter maar aan het werk met huizen en duinlandschap.

De PCC van Riess is met een juiste lichtinval goed te fotograferen.

Fijne zomer en tot volgende winter!

Stilte rond de modeltrambaan

 

Buitenlijner als fotomodel

Voor de start van de bouw van de modeltrambaan heb ik met meerdere bouwers van modeltrams en scenery overlegd wat allemaal mogelijk zou zijn. Ik werd enthousiast. Modeltrams zouden gemaakt kunnen worden, evenals de voor Den Haag karakteristieke stadshuizen en Berlage lichtmasten.

Ik ging aan de slag. De bouw van de modeltrambaan ging snel. Zelfbouw van bovenleiding bleek mogelijk. Gelukkig waren er via Kuijper's Hobbyhuis modeltrams leverbaar. Maar het andere heeft nog weinig opgeleverd.

Van het Berlage lichtmastje werd een proefprint ontvangen. Daarbij bleef het. Ik heb gevraagd om dan maar mastjes zonder lampjes te leveren. Dat verwacht ik nog.

Voor de stadshuizen heb ik bij de gemeente Den Haag tekeningen opgevraagd. Aan de hand daarvan zou gewerkt worden aan laser-kits. De bouwer heeft onlangs aangegeven dat niet te kunnen doen.

En van de toezeggingen voor museum-modeltrams is het gebleven bij 1 tweedehands exemplaar van de Buitenlijner die nog niet goed inzetbaar is en nu alleen als "fotomodel" fungeert.

Het motiveert niet. Voorlopig laat ik de modeltrambaan rusten. Ik ga in de herfst kijken of ik de stadshuizen zelf kan gaan bouwen. Wellicht geeft dat weer een "boost". 

Het is stil......

Een mooi 2026!

 

Voor jullie allemaal:

Winters van toen..... en zoals in januari bleek: 

Ook van nu! Zutphen 7 januari 2026

Op 13 oktober 1975 zat tijdens sneeuwval het blad nog aan de bomen.
 Net zoals op de kerstkaart van de eigen modeltrambaan.
(De kerstkaart is bewerkt met chatgpt.com)

En dan is inmiddels ook de kop van dit Blog weer aangepast. Op de foto's in de oude kop was nog geen bovenleidingdraad aangebracht. Dat was vooral op de rechterfoto duidelijk zichtbaar en daarom is daar weer een nieuw plaatje er overheen geplakt.
Dit samenstellen van plaatjes doe ik sinds kort met de gratis online tool van Photopea.

oud

nieuw

De trams stonden al een tijdje stil. Ik heb speciaal voor de foto de 1229 uit het schaduwstation laten komen. 

De 1229 rijdt als lijn 12 richting het eindpunt.

Ik hoop in de loop van 2026 weer meer te laten zien.

Tot dan, Jan

De film HTM-Modeltrambaan

Na 1 jaar bouwen rijdt alles naar wens, is de bovenleiding gemonteerd en ziet de modeltrambaan er een beetje toonbaar uit. Dus weer een film:

Een screenshot uit deze film:

De film is opgenomen met een Samsung A52s smartphone. Deze geeft een redelijk beeld, maar de scherptediepte is klein. Niet te dichtbij filmen! Uiteraard is een statief gebruikt.

De film is samengesteld met het gratis programma OpenShot Video Editor, ook goed werkend onder Windows 11:

Nadien bleken er nog twee film-overgangen die niet helemaal goed op elkaar aansloten. Ik vond het best zo. Na gereedkomen van huizen en landschap doe ik het nog wel eens over.

Met groet, Jan

Bovenleiding modeltram, systeem kettingophanging

 

Proefrijden onder de complete bovenleiding!

Op het rechte traject aan de voorzijde van de modeltrambaan was het bovenleidingsysteem "kettingophanging" gepland. In de werkelijkheid hangt bij kettingophanging de rijdraad middels hangdraden aan een draagkabel. Bij nabootsing in model worden de hangdraden eerst op de rijdraad gesoldeerd. Daarna wordt de draagkabel aan die hangdraden vastgemaakt.

Na drie dagen knippen, buigen en solderen van draad hangt ook de draagkabel met de hangdraden en hebben de trams daarna met succes de proefritten voltooid. De rijdraad over het binnenste spoor van de keerlus moet wellicht nog een enkele mm naar binnen getrokken worden en er is elders ook nog wel wat "recht te strijken". Maar ik ben er nu al zeer tevreden mee.

Lijnenspel in tegenlicht....

Voor het solderen van de hangdraden op de rijdraad is weer een "tafel" gemaakt. Tafel en rijdraad heb ik met tape goed gefixeerd. Solderen aan bewegende onderdelen kan niet. Het vasthouden van een pincet met daarin een hangdraadje van 0,2 mm op de rijdraad van 0,3 mm vergt ook nog eens een vaste (rechter)hand.

 

Vooraf op maat gemaakte hangdraden zijn op de rijdraad gesoldeerd.

Het solderen van de ingeschoven draagkabel was daarna eenvoudiger, hier kon gewoon met rechts gesoldeerd worden:

Leesbril en hoofdlamp op en de tijd vloog voorbij!

Door de geringe afspanning van de rijdraad kon ook de draagkabel niet strak aangetrokken worden. Het maken van een goed gelijkende bovenleiding werd daardoor moeilijker dan op mijn vorige RhB modelbaan. Alles is nu aardig in evenwicht, maar mogelijk moet er later nog wat bijgesteld worden.

Nu eerst nog de draden schilderen en dan is er weer een hoofdstuk afgesloten.

Op een enkele plek was nog wat snoeiwerk noodzakelijk.....

Ik heb op de Website ook een aparte pagina geplaatst over het zelf bouwen van bovenleidingdraad:  Handleiding zelfbouw bovenleidingdraad. 

Met groet, Jan

Bovenleiding modeltram, de rijdraden.

 Het aanbrengen van de rijdraden kostte mij drie volle werkdagen, nu rijden de trams onder de draad!

Gewerkt is met 0,3 mm Bronzefederdraht van Weichen-Walter. 

Proefrit en controle op fouten.

Foto's lieten zien wat er nog aangepast moet worden.

Voor het solderen van de rijdraden zijn de houten blokjes weer neergezet. Vooraf had ik voor elk blokje de juiste maat tussen mast en rijdraad bepaald en op de blokjes aangegeven. Het solderen zelf werd zo een eenvoudige zaak. De tijd ging vooral zitten in de juiste maatvoering en de juiste afspanning. Na het maken van foto's bleek dat er naderhand ook nog kleine zaken aangepast moesten worden. 

Spelden houden de rijdraad op de juiste afstand.

Tape zet de zijwaartse goed vast tegen het hout.

Alle bovenleiding is aangebracht zoals dat in werkelijkheid ook gedaan zou zijn. Ik heb op het zichtbare gedeelte twee 6 m lange rijdraden gebruikt die elkaar kruisen in de tweesporige keerlus en na de keerlus afgespannen zijn aan een mast. Die twee masten zijn voorzien van een (functieloze ) wielafspanning. Zie ook het vorig bericht: Afspaninrichting bovenleiding.

Het afspannen van de rijdraad bleek niet eenvoudig. De rijdraad dient zo strak mogelijk gespannen te worden. Ik doe dat met spiraalveren. In het schaduwstation blijven deze zitten, op de zichtbare afspanpunten kan dat natuurlijk niet. Daarom deze constructie:

Voor het solderen eerst de rijdraad onder de juiste spanning zetten.

Tijdelijk is een stevige schroef in het hout gedraaid. De rijdraad loopt van de veer, langs de wielafspanning. Op bovenstaande foto de veer van een eerste rijdraad, daarachter de wielafspanning van een tweede rijdraad met twee velden daar weer achter de daarbij behorende veer.

Draadverloop wielafspanning.

De af te spannen rijdraad loopt over het wiel naar de grote veer. Een hulpdraad loopt eveneens over het wiel, om de mast en weer terug over de andere zijde van het wiel. De drie draden zijn door een klein buisje geleid, op de foto zichtbaar voor het wiel. De twee einden van de hulpdraad zijn eveneens afgespannen. Als alles op de goede spanning staat werden de draden met soldeer in het buisje vastgezet en vervolgens afgeknipt. De mast wordt dan belast met de rijdraadspanning. De mast is geschoord met een draad naar de baan. Het wiel zelf wordt niet belast. Ik heb van het oorspronkelijke wiel te veel verwijderd.

Wielafspaninrichting gemonteerd.

De rijdraad staat niet zo snaar strak als op mijn vorige RhB modelbaan. Bij het bovenleiding systeem "tramophanging" trekt een te strakke rijdraad in de 25 cm boog alles naar binnen. De spanning is bepaald door te kijken wat de rijdraad doet. 

Alle pantografen van de trams zijn daarop aangepast. De pantograaf staat met heel weinig druk tegen de rijdraad. Ik gebruik nu een Sommerfeldt veertje 041 (1,5 x 9 mm) die ik tot 11 mm oprek. 

De rijdraad blijft nog even onbeschilderd. Daardoor kunnen nog aanpassingen gedaan worden.

Tijdens proefritten bleek dat er hier en daar nog wat bijgesteld moest worden.

Groene kleur: maximale uitwijking van 3 mm uit de spoor as.

In de scherpe bogen van de keerlus bleek de rijdraad op een paar punten net buiten het "groene gebied" (maximale uitwijking) bevestigd te zijn. Dat was eenvoudig te herstellen, maar de rijdraad afspanning moest wel weer opnieuw. 

Ik het schaduwstation is dezelfde draad gebruikt, maar met ingekorte Sommerfeldt mastjes.

Vlak voor de lage keerlus glijdt de pantograaf van de rijdraad op de omgekeerd bevestigde spoorstaaf aan het "dak".

Bovenleiding in het schaduwstation.

Inmiddels rijden alle trams op normale snelheid. Het is een fascinerend gezicht hoe de pantograaf onder de "hoekig" opgehangen rijdraad door de scherpe bocht glijdt. Als alles klaar komt er zeker een filmpje!

Nu eerst de hangdraden en draagkabels aanbrengen op het rechte traject. Bovenleiding zelf maken blijft een tijdrovend, een uitdagend maar ook erg mooi werk!

Met groet, Jan

Afspaninrichting bovenleiding

Een volgende stap in het bovenleiding verhaal, zie ook het vorig bericht over spandraden, was de afspaninrichting voor de rijdraad. Aan de hand van foto's van afspaninrichtingen bij de halte Wouwermanstraat, tegenover het HOVM, is gezocht naar een best mogelijke nabootsing. 

   

Bij Sommerfeldt vond ik een ÖBB uitvoering die het meest op de HTM uitvoering leek. Het model is ontdaan van alle niet gelijkende onderdelen. Van Swiss Model Rail had ik nog enkele gewichten liggen die beter waren dan de te grote ÖBB gewichten. De geleiding voor het gewicht is ook aangepast.

Zoals bij het voorbeeld is de mast gezekerd met een kabel naar twee L-profielen op de grond. De rijdraad zal op het zelfde punt aan de mast worden vastgezet om de constructie niet te veel te belasten. Er komt een behoorlijke spanning op de rijdraad te staan!

Het volgende werk is het aanbrengen van alle rijdraden. Ik heb eerst nog een stukje rijdraad voor proef tussen twee masten gespannen om de stand van de stroomafnemer te controleren. Ik vind op het PCC model van Riess de stroomafnemer te hoog op het dak staan. De stand blijkt nog acceptabel. Het zou nog mooier zijn als het voetstuk van de stroomafnemer op het dak van de tram wat zou zakken. Dat is iets voor later.

 

Proefopstelling controle stand pantograaf.

De hoogte van de tram komt precies overeen met het voorbeeld.
Het voetstuk van de pantograaf staat echter te hoog.

Het aanbrengen van de definitieve rijdraden gebeurt met de blokjes die op bovenstaande foto's ook te zien zijn. Met dat werk ben ik wel een tijdje zoet!

Tot later, Jan